Եվրոպայի ինտերնետ կառավարման խոշորագույն բազմաշահառու հարթակներից մեկի՝ EuroDIG 2026-ի շրջանակում, Բրյուսելում, մայիսի 26-27-ին քննարկվել են եվրոպական և գլոբալ թվային քաղաքականության առաջիկա տարիների առաջնահերթությունները։ Համաժողովն ավանդաբար համախմբել էր տարբեր երկրների կառավարությունների, տեխնիկական համայնքի, մասնավոր հատվածի, քաղաքացիական հասարակության և ակադեմիական շրջանակների ներկայացուցիչներին՝ անդրադառնալու թվային փոխակերպման կարևորագույն մարտահրավերներին։
Համաժողովին Հայաստանից, ի թիվս պետական և այլ մարմինների ներկայացուցիչների, մասնակցել է նաև .am և .հայ դոմենների կառավարիչ «Ինտերնետ հանրություն» ՀԿ խորհրդի փոխնախագահ Քրիստինա Հակոբյանը։
«Համաժողովի օրակարգն արտացոլում էր այն հիմնական մարտահրավերները, որոնց շուրջ առաջիկա տարիներին կձևավորվեն եվրոպական և գլոբալ թվային քաղաքականությունները՝ սկսած արհեստական բանականության կարգավորումից մինչև ինտերնետի բաց, անվտանգ և բազմալեզու բնույթի պահպանություն»,– նշել է Քրիստինա Հակոբյանը՝ միաժամանակ կարևորելով Հայաստանի մասնակցությունը գլոբալ ինտերնետ կառավարման հարթակների աշխատանքին։
EuroDIG 2026-ի քննարկումների առանցքում էին արհեստական բանականությունը, կիբեռանվտանգությունը, ինտերնետի կառավարումը և լեզվական բազմազանության ապահովումը, երեխաների իրավունքների պաշտպանությունը թվային միջավայրում։
Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվել արհեստական բանականության զարգացմանը և դրա ազդեցությանը հասարակական կյանքի տարբեր ոլորտների վրա։ Քննարկվել են deepfake տեխնոլոգիաների տարածման, ապատեղեկատվության դեմ պայքարի, մարդու իրավունքների պաշտպանության և ԱԲ պատասխանատու կառավարման հարցերը։ Առանձին նիստերում անդրադարձ է կատարվել նաև պետական ծառայություններում, կրթական համակարգում և դատաիրավական ոլորտում ԱԲ կիրառման հնարավորություններին ու ռիսկերին։
Համաժողովի կարևոր ուղղություններից էր Եվրոպայի տեխնոլոգիական ինքնիշխանության թեման։ Մասնակիցները քննարկել են թվային ենթակառուցվածքների, տվյալների մշակման համակարգերի, միկրոչիպերի արտադրության և հեռահաղորդակցության ոլորտում անկախության ու դիմակայունության բարձրացման ուղիները՝ միաժամանակ պահպանելով ինտերնետի բաց և միասնական բնույթը։
Քվանտային տեխնոլոգիաներին նվիրված քննարկումների ընթացքում մասնագետները վերլուծել են, թե ինչ ազդեցություն կարող են ունենալ քվանտային համակարգիչները կիբեռանվտանգության, ծածկագրման և տվյալների պաշտպանության ներկայիս մեխանիզմների վրա։ Քննարկվել են նաև ապագա տեխնոլոգիական փոփոխություններին նախապատրաստվելու ռազմավարությունները։
Հատուկ տեղ է զբաղեցրել ժողովրդավարության և թվային հանրային միջավայրի փոխհարաբերության թեման։ Մասնակիցները քննարկել են սոցիալական հարթակների ազդեցությունը հանրային կարծիքի ձևավորման վրա, տեղեկատվական մանիպուլյացիաների և արտաքին միջամտությունների ռիսկերը, ինչպես նաև ժողովրդավարական ինստիտուտների դիմակայունության ամրապնդման հնարավորությունները։
EuroDIG 2026-ի օրակարգում կարևոր տեղ է հատկացվել նաև ՄԱԿ-ի հովանու ներքո իրականացվող WSIS+20 գործընթացին։ Քննարկումների ընթացքում ընդգծվել է ազգային և տարածաշրջանային Ինտերնետ կառավարման համաժողովների (IGF) դերի ընդլայնման կարևորությունը՝ որպես գլոբալ թվային համագործակցության զարգացման գործիք։
Հայաստանի համար առանձնակի հետաքրքրություն է ներկայացրել UNESCO-ի, ICANN-ի և EuroDIG-ի համատեղ նիստը, որը նվիրված էր Համընդհանուր ընդունման (Universal Acceptance) սկզբունքներին։ Քննարկվել են ազգային այբուբեններով դոմենների և էլեկտրոնային հասցեների լիարժեք աջակցման, ինչպես նաև համացանցում լեզվական բազմազանության զարգացման հարցերը։
Համաժողովում անդրադարձ է կատարվել նաև երեխաների առցանց անվտանգության, եվրոպական թվային նույնականացման համակարգերի, DNS և IP մակարդակում վտանգների կանխարգելման մեխանիզմների, ինչպես նաև՝ թվային միջավայրում գենդերային հավասարության ապահովման հարցերին։
